دیدگاه تاثیر رسانه بر مخاطب

رسانه ها در نفوذ بر نگرش و ادراک مخاطبان موثر هستند. درک سواد و فرهنگ رسانه ای به عنوان یکی از کار امدترین ابزارهای شناخت ارتباطی امری اجتناب ناپذیر است.

3 دیدگاه تاثیر رسانه برمخاطب

  • دیدگاه نامحدود رسانه ها (که مخاطب را منفعل میداند) دیدگاه منفعل مخاطب بیان می دارد که مردم به آسانی و به طور مستقیم تحت تاثیر رسانه ها قرار میگیرند در این دیدگاه مخاطب منفعل است و سهمی در شکل گیری پیام ندارد,آغوش خود را به روی هر پیام ورسانه ای گشوده است و از آن تاثیر میپذیرد
  • دیدگاه محدود رسانه ها (که مخاطب را فعال میداند) در دیدگاه مخاطب فعال، مخاطب در مقابل پیام های رسانه ای خود واکنش نشان می دهد و در خصوص چگونگی استفاده از رسانه ها تصمیمات فعال تری میگیردو از دریافت کننده منفعل رسانه به مفسر فعال پیام های رسانه ای تبدیل میشود.
  • دیدگاه قدرت مشروط رسانه ها: در خصوص دیدگاه مشروط رسانه باید گفت: در مقابل دو دیدگاه قبل,باید پذیرفت که وسایل ارتباط جمعی,ابزاری اجتماعی فرهنگی به معنای عالی آن استو ازاین جهت تاثیرات چشمگیری برجای می گذارد. اما این آثار نه آنچنان است که هیچ محدودیتی نشناسد و نه چنان ناچیز است که هیچ اعتنایی را شایسته نباشد.

تاثير‌ رسانه ‌جمعي‌ بر مخاطبان

تاثيرات‌ رسانه‌هاي‌ جمعي‌ بر مخاطبان‌، همواره‌ توجه‌ اندیشمندان ارتباطات اجتماعی ،جامعه‌شناسان‌، سياستمداران‌ و … را به‌ خود جذب کرده است‌. و در این مورد نظریات مختلفی طی دوران پیدایش و استفاده از این وسائل از طرف اندیشمندان این حوزه ارائه شده است در ابتدا اندیشمندان این حوزه بر تاثیربسیار گسترده و عمیق و سحر آمیز ماهیت برنامه ها و پیام های این وسائل بر مخاطبان تاکید داشتند و مخاطب را در برابر پیام منفعل میدانستند ولی با شروع تحقيقات‌ و مط‌العات‌ تجربي‌ در دهه‌هاي‌ 40 و 50 قرن‌ بيستم‌.

اين‌ ديدگاه‌ را از اعتبار ساقط‌ و اين‌ نگرش‌ را ترويج‌ كرد كه‌ تاثيرات‌ رسانه‌ها محدود، ناچيز، خنثي‌ و بعضا خلاف‌ انتظ‌ار است‌. اما افزايش‌ پژوهشهاي‌ ارتباط‌ي‌ با ابعاد وسيعتر و موضوعات‌ متنوع تر، ديدگاهي‌ را تقويت‌ كرد كه‌ بر مبناي‌ آن‌، رسانه‌هاي‌ جمعي‌ بسته‌ به‌ وضع‌ اجتماعي‌ ـ فرهنگي‌، سط‌وح‌ نيازها و خصوصيات‌ شخصيتي‌ مخاطبانشان‌ ‌نفوذ و تاثيرگذاراست، و تاثير آنها ممكن‌ است‌ غيرمستقيم‌، نامحسوس‌، ط‌ولاني‌ مدت‌ و نيز تحت‌الشعاع‌ ساير عوامل‌ تقويت‌ كننده‌ يا تضعيف‌ كننده‌ اين‌ فرايند باشد.

بسياري‌ از صاحب نظران‌ انتقادنگر جديد، نسبت‌ به‌ عملكرد مثبت‌ و بهنجار رسانه‌هاي‌ جمعي‌، ابراز ترديد كرده‌اند. آنها بر اين‌ باورند كه‌ وسايل‌ ارتباط‌جمعي‌، مثل‌ هر نهاد اجتماعي‌ ديگري‌، داراي‌ كاركردهاي‌ آشكار و پنهان‌ است‌ و علاوه‌ بر كاركردهاي‌ مثبت‌ و مفيد، ممكن‌ است‌ آثار و پيامدهاي‌ نامط‌لوب‌ و مغاير با نيازهاي‌
واقعي‌ مخاط‌بان‌ نيز به‌ دنبال‌ داشته‌ باشد و به‌ ابزار تهاجم‌ فرهنگي‌ و آلت‌ دست‌ صاحبان‌ قدرت‌ و ثروت‌ تبديل‌ شود.

تاثيرپذيري‌ مخاطبان‌ از محتواي‌ پيامهاي‌ وسايل‌ ارتباط‌ جمعي‌ اعم‌ از مطبوعات‌، راديو، تلويزيون‌، سينما و … سابقه‌اي‌ ديرينه‌ ای دارد.

از همان‌ آغاز انتشار نخستين‌ روزنامه‌ها در يونان‌ و روم‌ باستان‌ (آكتاديورنا و آكتاسناتوس‌) همواره‌ ميزان‌ و نحوه‌ اثرگذاري‌ آنها بر خوانندگان‌ و دريافت‌ كنندگان‌ مط‌الب‌ آنها در كانون‌ توجه‌ نويسندگان‌ و گردانندگان‌ آنها و دغدغه‌ خاط‌ر سياستمداران‌ و حكام‌ آن‌ زمان‌ بوده‌ است‌. آنها پيوسته‌ سعي‌ داشتند تا قلم‌ روزنامه‌نگاران‌ را به‌ عنوان‌ مكمل‌ سلاحها و نيروي‌ نظ‌امي‌ خويش‌ در خدمت‌ تبليغ‌ و تثبيت‌ حكومت‌ خود به‌ كار گيرند و به‌ گونه‌هاي‌ مختلف‌، مط‌بوعات‌ را تحت‌ نظ‌ارت‌ و كنترل‌ خود درآورند.

تاثیر رسانه بر سبک زندگی و نگرش مخاطبین

انسان‌ها امروزه در مواجهه با هزاران هزار پیام و محتوایی قرار گرفته اند که هر روز از طریق انواع رسانه ها به آنها مخابره می شود و در میان یورش سیل آسای داده هایی که فرصت پردازش و تحلیل آنها وجود ندارد به موجوداتی بی‌دفاع و آسیب‌پذیر مبدل گشته اند، آنچه در این میان بسیار مهم به نظر می رسد نقش و تأثیر رسانه ها بر سبک زندگی و نوع نگرش مخاطبان است؛ پیوست های فرهنگی هریک از پیام های مخابره شده توسط این رسانه ها چنان بی‌حد و مرز است که امروزه فرهنگ جوامع، خاصه جوامع جهان سوم و در حال توسعه، متأثر از این پیام های هدفمند گشته و دستخوش تحولات اساسی است، چنانکه میزان نقش پذیری افراد از مفاهیم این رسانه بیش از سایر ابزارهای تربیتی می باشد.

رسانه ها ابزاری تأثیر گذار بر مخاطب هستند که با توجه به ماهیت و نقشی که در امر اطلاع رسانی و انتقال پیام دارند در دوره های مختلف توانسته اند تحولات بسیاری را در جوامع داشته باشند.

تأثیرپذیری مخاطبان از پیام های رسانه‌ها

بخشی از تأثیرگذاری رسانه بر مخاطب، به زمینه مساعد خود مخاطب مربوط می‌شود ضمن اینکه هر رسانه‌ای به دنبال آن است که مخاطبش را حفظ کند که معمولاً به دو طریق این عمل را انجام می‌دهد. اول، پاسخ‌گویی به نیازهای مخاطب. دوم، پاسخ‌گویی به علایق مخاطب. برقراری توازن میان نیازهای مخاطب و علایقش، رسانه را در شرایط حفظ ارتباط قرار می‌دهد، این شغل رسانه است، بنابراین این ارتباط کاملاً دوسویه است.

اگر رسانه‌ای به نیازهای مخاطب پاسخ ندهد، ارتباط مخاطب با او قطع می شود. شناخت مخاطب به درستی، امکان‌ تأثیرگذاری رسانه را واقعی‌تر می‌کند؛ تا به بیابانی در تاریکی قدم نگذارد. رسانه با این شناخت می‌فهمد از چه موضوع یا موضوعاتی باید سخن بگوید و این موضوعات را در چه سطحی بیان کند. مثلاً برای دانشجویان
جامعه‌شناسی، به طور قطع، هر مطلبی را پخش نمی‌کند اما باید بداند این دانشجویان تا چه حدی می‌دانند تا مطلب تکراری برایشان نگوید یا مطالبی بگوید که تازگی داشته باشد.

رسانه و تاثیر گذاری آن بر فرهنگ مخاطب

برخي از نظريه پردازان ارتباطي براين باورند كه رسانه ها اولويت ذهني و حتي رفتاري ما را تعيين مي كنند واگر چگونه فكر كردن را به ما ياد ندهند، اينكه به چه چيزي فكركنيم را به ما مي آموزند . افراد جامعه ازابتداي تولد با رسانه ها بزرگ مي شود و در دنياي اطلاعاتي و ارتباطي امروز، اين افراد بخش عظيم فرهنگ ،ارزش ها و هنجارهاي جامعه خود و ديگر جوامع را از رسانه ها دريافت ميكند. به عبارتي دردوران معاصركه به عصر
اطلاعات و جامعه اطلاعاتي و ارتباطي معروف است، بخش عظيمي از جامعه پذيري مخاطبان از طريق رسانه ها انجام ميشود. ازهمين رو رسانه ها به عنوان يكي از نهاد هاي اجتماعي علاوه بركاركرد اطلاعرساني و نظارت بر محيط اجتماعي كاركرد انتقال ميراث فرهنگي و اجتماعي و ارزش هاي جوامع رابرعهده دارند. درعصركنوني با توجه به نقش بارز آنها در جامعه واطلاع رساني پيرامون موضوعات اجتماعي،سياسي، فرهنگي و… سعي مي كنند الگوهاي نويني را به جوامع وارد كنند تا جايگزين فرهنگ ها وارزش ها و الگوهاي سنتي شوند. دراين رهگذر رسانه ها به عنوان عاملان تغيير و تحول در ارزش ها وهنجارها مطرح هستند، به طوري كه سنت ها را به چالش ميكشند و به صورت يك عامل مؤثر در دگرگوني نگرش ها و رفتارهاي مخاطبان عمل مي كنند. از همين رو
مخاطب كنوني هر آنچه را كه از رسانه مي خواند،مي شنود و ميبيند، ملاك نگرش، عمل و رفتار خود قرار مي دهد . رسانه ها به عنوان فراهم كننده چارچوب هاي تجربه براي مخاطبان، نگرش هاي كلي فرهنگي اي براي تفسيراطلاعات توسط افراد جامعه درجوامع امروزي ايجاد مي كنند. رسانه ها شيوه هايي را كه افراد زندگي اجتماعي را تفسيركرده، نسبت به آن واكنش نشان مي دهند را با كمك نظم دادن به تجربه ما از زندگي اجتماعي، قالب ريزي مي كنند .

سواد رسانه ای و تاثیر آن بر مخاطب

سواد رسانه ای مجموعه چشم اندازهايي است كه ما به طور فعالانه برای قرار گرفتن در مقابل رسانه ها از آن استفاده ميكنيم تا معنای پيام هايي را كه با آنها مواجه ميشويم تفسيركنيم. سواد رسانه ای مبحث جذّابي در حوزۀ ارتباطات است كه ميكوشد خواندن سطرهای نانوشته رسانه های نوشتاری، تماشای پلان های به نمايش درنيامده يا شنيدن صداهای پخش نشده از رسانه های الکترونيک را به مخاطبان بياموزد. سواد رسانها ی قدرت
درک نحوۀ كار رسانه ها و معناسازی در آنهاست؛ اينکه چگونه سازماندهي ميشوند و چگونه از آنها استفاده ميشود. به عنوان مثال، مخاطبي كه دارای سواد رسانه ای است، از اهداف و ميثاق های رسانه های مختلف آگاه است و از آنها به صورت شايسته استفاده ميكند. او ميداند كه چگونه از نقش صدا، موسيقي و ساير جلوه های ويژه برای القای فضا و معني خاصي استفاده ميشود و ميداند كه چرا و چطور يک پيام واحد در تلويزيون، سينما، روزنامه ها، مجالت، راديو، فيلمهای ويديويي يا بازیهای رايانهای و بيلبوردها ميتواند تأثيرات و مفاهيم متفاوتي از خود به جا بذارد.

تامن، سواد رسانه ای را فيلتری داوری كننده و حافظ هويت ميداند و معتقد است با برخورداری از سوادرسانه ای از انتخاب سادۀ رسانه ای تا نقد متن (و رسيدن به سطح عميق آن) فهم و تفسير زمينه های متن اين امکان برای مخاطب فراهم ميشود كه در برابرهجوم سرسام آور القای پيام های رسانه ا ی، هويت خود راحفظ كند. از اين رو، اين دسته از مخاطبان كه دارای سواد رسانه ای اند، اجازه نميدهند نظام سلطه جويانه پيامهای رسانهای، آنان را كنترل كند. آنان همچنين جهان واقعي را همسان با تفسيرهای رسانه ای در نظرنميگيرند.

سواد رسانه ای شامل يک نظام تفسيری و ترجيحي و متأثر ازداوری های ذهني و خالقي است كه مواجهة فرد را با پيام های رسانه ای چه در سطح دسترس و چه جستجوگرانه شکل ميدهد و موجب ميشود مخاطبان در استفاده از پيامها و انتخاب آنها، مسئوليت بيشتری احساس كنند.

4.6/5 - (42 امتیاز)